Sponsorzy

  • 1.png
  • 2.png
  • 3.png
  • 4.png
  • 5.png
  • 6.png
  • 7.png
  • 8.png

Kalendarium

1349 – prywatna wieś Belsszice (Bełzice), będąca własnością Rafała z Tarnowa (Tarnowskiego), lokowana wcześniej na prawie polskim, zostaje przeniesiona na prawo niemieckie, na mocy przywileju króla Kazimierza Wielkiego.
1417 – lokacja Bełżyc na prawie miejskim magdeburskim przez ówczesnych właścicieli, Jana i Spytka Tarnowskich, na mocy przywileju lokacyjnego króla Władysława Jagiełły.
około 1417 – w mieście osiedlają się pierwsi Żydzi.
około 1425 – w osadzie wzniesiono murowany zamek z basztą, prawdopodobnie wówczas erygowano też parafię katolicką i wybudowano kościół parafialny pw. św. Pawła.
około 1430 lub później – przy kościele parafialnym w Bełżycach powstaje szkoła parafialna.
1438 – po śmierci Spytka Tarnowskiego Bełżyce przypadają wraz ze wsiami: Borów, Jaroszewice i Krężnica Okrągła jego najmłodszemu synowi, Spytkowi II.
1446 – po śmierci Spytka II właścicielem Bełżyc zostaje Jan Pilecki herbu Leliwa z Pilczy (Pilicy nad Wartą k. Częstochowy).
1446 – na zamku w Bełżycach odbywa się powszechny zjazd szlachty małopolskiej, która właśnie tutaj, w dniu 24 kwietnia 1446 roku, obwołała królem Polski wielkiego księcia litewskiego Kazimierza Jagiellończyka, syna Władysława Jagiełły. Uczestnicy zjazdu wydelegowali na Litwę posła Piotra Kurowskiego, który zawiózł Kazimierzowi Jagiellończykowi formalną propozycję objęcia tronu w Polsce.
1464 – Bełżyce uzyskują od króla Kazimierza Jagiellończyka prawo do urządzania dwóch jarmarków w ciągu roku – na św. Małgorzatę Pannę i na św. Michała.
1470 – król Kazimierz Jagiellończyk nadaje kuśnierzom bełżyckim przywilej zezwalający na urządzenie pierwszego w historii miasta cechu rzemieślniczego.
1476–1478 – Bełżyce znajdują się w rękach Jadwigi Pileckiej, wdowy po Janie.
1478 – po podziale dóbr Bełżyce, wraz z przynależnymi wsiami, otrzymuje najmłodszy syn Jadwigi i Jana, Otto z Łańcuta Pilecki.
1487 – Otto Pilecki odstępuje Bełżyce, Krężnicę i inne wsie bratu Stanisławowi w zamian za Łańcut w ziemi przemyskiej.
1493 – po śmierci Stanisława Pileckiego Bełżyce, Krężnica, Podole, Wzgórze i Jaroszewice przypadają ponownie jego bratu Ottonowi.
1504 – po śmierci Ottona Pileckiego Bełżyce otrzymuje jego syn Mikołaj o przydomku „Ocic” – kasztelan bełski i lwowski, starosta zamechski.
1548 – Andrzej Męczyński oraz Spinkowie z Będkowa zezwalają tkaczom bełżyckim na utworzenie swojego cechu.
1551 – po śmierci Mikołaja Pileckiego Bełżyce dziedziczy jego syn, Krzysztof.
1552 – Krzysztof Pilecki przekazuje Bełżyce swojej siostrze Annie Pileckiej primo voto Kobylańskiej, która wniosła miasto w posagu swojemu drugiemu mężowi Andrzejowi Bzickiemu, kasztelanowi chełmskiemu.
1558 – wyznający kalwinizm kasztelan Andrzej Bzicki, przekazuje kościół parafialny w Bełżycach protestantom i przekształca go w zbór, przenosząc jednocześnie proboszcza parafii bełżyckiej do świeżo utworzonej parafii w Matczynie.
1567 – po bezpotomnej śmierci Andrzeja Bzickiego, Bełżyce stają się własnością wyznającego kalwinizm rodu Spinków. Wkrótce w mieście pojawiają się arianie (bracia polscy), którzy w krótkim czasie nawrócili na swoją wiarę znaczną część mieszkańców, w tym także właścicieli miasta.
1569 – w Bełżycach ma miejsce wielka dysputa teologiczna między kalwinistami i braćmi polskimi.
1570 – w Bełżycach zostaje założony cech krawców i sukienników.
1574 – w wyniku podziału dóbr po śmierci Anny Pileckiej-Bzickiej, Bełżyce i dobra bełżyckie otrzymali: w 1/2 – Jan i Krzysztof, synowie Stanisława Spinki z Wojciechowa i jego żony Anny Pileckiej, pasierbicy Bzickiego; w 1/4 Dorota z Kobylan Latalska, druga córka Anny Pileckiej-Bzickiej oraz w 1/4 Jędrzej (kasztelan wieluński) i Jan Męczyńscy z Kurozwęk. Wkrótce Dorota Latalska przekazała swoją część Bełżyc małoletnim braciom przyrodnim, którzy w ten sposób stali się posiadaczami 3/4 miasta. Opiekunem nieletnich sukcesorów został Paweł Orzechowski.
1586 – bracia Jan i Krzysztof Spinkowie podzielili swoje 3/4 części Bełżyc po połowie.
XVI wiek – budowa starej synagogi, założenie pierwszego cmentarza żydowskiego w Bełżycach, działającego do 1810, lub nawet do 1825 roku.
1599 – Bełżyce zostają zakupione przez arianina Pawła Orzechowskiego, podkomorzego chełmskiego, wcześniejszego opiekuna braci Spinków.
1606 – I synod kalwinów w Bełżycach, kolejne miały miejsce w latach: 1615, 1617, 1628, 1630, 1634, 1636, 1640, 1643, 1646, 1650, 1653, 1695 i 1700.
1608 – powstanie cechu tkackiego.
1613 – powstanie cechu szewskiego; po śmierci Pawła Orzechowskiego, będące w jego posiadaniu 3/4 Bełżyc odziedziczył jego syn – Paweł, podkomorzy chełmski.
1616 – powstanie cechu kowalskiego.
1618 – założenie przy zborze słynnego gimnazjum kalwińskiego prowincji małopolskiej, istniejącego do 1644 roku; powstanie cechu kuśnierzy.
1620 – Paweł II Orzechowski wykupuje pozostałe 1/4 Bełżyc od Kamnickich, stając się właścicielem całego miasta i likwidując parcelację Bełżyc wywołaną wcześniejszym podziałem spadku po żonie Jana Pileckiego. Odtąd, aż do 1913 roku, jedynym właścicielem miasta będzie ród Orzechowskich.
1624 – statut Pawła Bogusława Orzechowskiego, dający wolność wszystkim mieszkańcom Bełżyc. Mieszczanie nie byli odtąd poddanymi dziedzica – przywilej ten zapewnił szybki rozwój miastu i wzrost zamożności jego obywateli.
1630 – I konwokacja kalwińska w Bełżycach, kolejne miały miejsce w latach: 1636, 1637, 1641, 1643, 1653, 1654 i 1694.
1635 – właścicielem Bełżyc zostaje Paweł Bogusław Orzechowski, syn Pawła II. W II połowie XVII wieku wydzierżawił on Bełżyce Janowi Makulskiemu. W tym samym roku Orzechowski potwierdza prawa cechowe: szynkarzy, cieśli, bednarzy, kołodziejów, szychtarzy, ślusarzy, stelmachów, powróźników, garncarzy, kotlarzy, rymarzy, tokarzy, szklarzy, iglarzy, kowali, nożowników, stolarzy, kominiarzy, mieczników, siodlarzy i murarzy.
1643 – w Bełżycach obraduje Waad Arba Aracot, Sejm Czterech Ziem, będący głównym organem autonomii Żydów w ówczesnej Rzeczpospolitej.
1644 – zwrócenie katolikom zdewastowanego budynku zboru, utworzenie w nim Parafii Nawrócenia św. Pawła Apostoła w Bełżycach.
1645 – Bełżyce otrzymują od króla Władysława czwarty przywilej na dodatkowy – trzeci jarmark na Niedzielę Białą.
1646–1670 – budowa nowego, jednonawowego kościoła murowanego w stylu barokowym, z fundacji Feliksa Szaniawskiego, właściciela pobliskiej Krężnicy oraz ks. Wojciecha Ościechowskiego, proboszcza parafii Bełżyce.
1648 – zniszczenie Bełżyc w wyniku najazdu Kozaków pod wodzą Bohdana Chmielnickiego, spalenie szkoły i biblioteki kalwińskiej w Bełżycach, zdewastowanie synagogi. Kozacy dokonali też najprawdopodobniej pogromu Żydów bełżyckich.
1657 – miasto zostaje spustoszone w wyniku epidemii i potopu szwedzkiego.
1658 (lub 1662) – na fali kontrreformacji, z miasta zostają wypędzeni arianie.
1667 – Bełżyce otrzymują z rąk Jana Kazimierza przywilej na dodatkowe jarmarki.
1671 – miasto zostaje częściowo zniszczone w wyniku groźnego pożaru.
1689 – w Bełżycach obraduje Waad Arba Aracot (kolejne obrady w 1691).
1694 – po śmierci Pawła Bogusława Orzechowskiego dobra bełżyckie przeszły w ręce jego synów – Jana Karola i Teodora Konstantego Orzechowskich.
1699 – po śmierci Jana Karola Orzechowskiego właścicielem jego części Bełżyc zostaje wdowa po nim – Janina.
1705 – Bełżyce są w rękach Teodora Konstantego Orzechowskiego oraz jego szwagierki Janiny Orzechowskiej-Woroniczowej oraz jej męża Jana Samuela Woronicza.
1706 – córka Jana Karola i Janiny Orzechowskich, Urszula, wychodząc za mąż za Józefa Szczawińskiego wnosi mu w posagu swoją część Bełżyc.
1713 – Józef Szczawiński sprzedaje swoją część Bełżyc Felicjanami Euleterowi Gałęzowskiemu z Targowiska. Po jego śmierci i po śmierci jego syna Dominika Stefana, krótkotrwałego właściciela dóbr bełżyckich, jedyną spadkobierczynią Bełżyc została córka Dominika – Ewa Gałęzowska.
– nadanie miastu przez króla Augusta II przywileju na czwarty jarmark w ciągu roku
1714 – król August II wydaje przywilej w postaci listu żelaznego dla Bełżyc, zwalniający mieszkańców z obowiązku kwaterowania wojska i zakazujący maszerującym przez Bełżyce żołnierzom „żeby w podwodach, kwaterach, i innych ciężarach pod karą sądu nie ważył się nikt z wojska mieszczanom Bełżyc czynić krzywdy”.
1740 – budowa nowej synagogi w Bełżycach.
około 1760 – po śmierci matki małoletniej Ewy Gałęzowskiej, prawnymi opiekunami dziewczynki zostali bracia jej matki, Stoińscy, będący właścicielami Bychawy. W okresie tym majątkiem zarządza Małgorzata Tęgoborska.
1764 – Stoińscy przekazali dobra bełżyckie staroście żółkiewskiemu Onufremu Korzeniowskiemu i jego żonie Mariannie z Szaniawskich – kuzynom Gałęzowskich.
1774 - po I rozbiorze Polski rodzina Korzeniowskich zwróciła dobra bełżyckie Ewie Gałęzowskiej, będącej od 1767 roku żoną starosty sieradzkiego Stanisława Kossowskiego.
1780 – w wyniku pożaru zniszczony zostaje cały rynek bełżycki.
1783 – wygaśnięcie ostatniej rodziny ewangelickiej w Bełżycach.
1787 – 3 marca Bełżyce gościły króla polskiego – Stanisława Augusta Poniatowskiego. Udający się na spotkanie z carycą Katarzyną II w Kaniowie nad Dnieprem, król zatrzymał się w Bełżycach na czas zmiany koni w królewskiej karocy.
1796 – Bełżyce znalazły się w zaborze austriackim.
1810 – Bełżyce znalazły się w obrębie Księstwa Warszawskiego.
1816 – Bełżyce stały się częścią Królestwa Polskiego.
1817 – Stanisław Kossowski wydzierżawił Bełżyce Franciszkowi Brzezińskiemu, zostawiając sobie i żonie dożywocie.
1818 – władza w mieście przeszła z rąk wójtów do Urzędu Municypalnego, na utrzymanie którego właściciel osady przekazywał 1030 rubli srebrnych rocznie. Zmiana ta dała mieszkańcom pewien samorząd i pozwoliła na formalnie uniezależnienie się ich od właścicieli dóbr.
1819 – dobra bełżyckie przechodzą w posiadanie Stanisława Kossowskiego.
1822 – w wyniku wielkiego pożaru zniszczeniu uległa 1/3 zabudowy miasta, m.in. synagoga, ratusz, większość kamienic przyrynkowych, liczne domy przy ulicach przyległych, w tym żydowskie zajazdy i karczmy.
1924 – po śmierci Stanisława Kossowskiego w 1822 roku, dotychczasowy dzierżawca dóbr bełżyckich, Franciszek Brzeziński, przejął je w całości na własność.
1825 lub 1830 – założenie nowego cmentarza żydowskiego, działającego do 1943 roku.
1829 – przebudowa ocalałych fragmentów dawnego zamku na browar i gorzelnię.
1844 – Franciszek Brzeziński przekazuje majątek bełżycki swym synom, Konstantemu i Witoldowi.
około 1845 – wzniesienie w Bełżycach nowego dworu.
1867 – na skutek reformy administracyjnej Królestwa Polskiego, Bełżyce stały się stolicą dużej gminy w powiecie lubelskim guberni lubelskiej.
1868 – poświęcenie cmentarza parafialnego w Bełżycach, powiększanego następnie w latach 1883 i 1910.
1869 – w ramach represji po powstaniu styczniowym, Bełżyce straciły prawa miejskie.
1874 – otwarcie w Bełżycach pierwszej apteki, prowadzonej przez Lucjana Czerwińskiego.
1897 – po śmierci Witolda (1893) i Konstantego (1897) Brzezińskich dobra Bełżyce przeszły w ręce ich kuzyna Karola Zarańskiego.
1899 – właścicielem Bełżyc został syn Karola, Józef Zarański.
1903 – z inicjatywy Szymona Marcelego Klarnera, za pieniądze uzyskane z dobrowolnych składek mieszczan, w Bełżycach zostały wybrukowane ulice.
1906 – założenie Kasy Pożyczko-Oszczędnościowej w Bełżycach.
1913 – założenie Straży Ogniowej w Bełżycach, budowa remizy strażackiej.
– zniszczenie Bełżyc na skutek wielkiego pożaru. Spłonęła wówczas synagoga, a także inne budynki, w tym reprezentacyjna austeria, wzniesiona z przeznaczeniem na noclegi dla orszaku królewskiego Zygmunta III.
około 1815 – dobra bełżyckie przechodzą w posiadanie Marii Zarańskiej.
1915 – Bełżyce zostają zajęte przez wojska austriackie.
1918 – pierwsza parcelacja dóbr bełżyckich.
– osada miejska Bełżyce staje się siedzibą zarządu gminy wiejskiej Bełżyce w powiecie lubelskim województwa lubelskiego.
1919 – budowa domu parafialnego z dużą salą i sceną.
1922 – ostateczna parcelacja dóbr bełżyckich. W dawnym dworze Brzezińskich, zakupionym przez sejmik samorządowy, urządzono szpitalik komunalny.
– powstanie spółdzielni bankowej „Kasa Spółdzielcza” i Spółdzielni Budowlanej.
1930 – odbudowa synagogi.
1936 – powstanie w Bełżycach Spółdzielni Rolniczo-Handlowej „Rolnik”.
1938 – rozpoczęcie budowy nowego obiektu szkolnego przy ul. Bychawskiej.
1939 – zajęcie miasta przez Niemców.
1940 (16 czerwca) – pierwsza masowa egzekucja w Bełżycach, podczas której żandarmi niemieccy z Niedrzwicy Dużej rozstrzelali 13 mieszkańców osady, w tym 10 Żydów.
– utworzenie getta, zniszczenie starej synagogi.
1942 – zniszczenie nowej synagogi. Zamknięcie getta – większość jego mieszkańców zginęła w obozie w Sobiborze.
1944 – wyzwolenie Bełżyc przez Armię Czerwoną.
1947 – w wyniku pożaru zostaje zniszczona cała ul. Urzędowska (obecnie ul. Krakowska), i spalone 64 gospodarstw.
1955 – Bełżyce stają się miastem powiatowym.
1958 – odzyskanie przez Bełżyce praw miejskich.
1964 – otwarcie w Bełżycach Państwowego Ośrodka Maszynowego.
1971 – utworzenie w Bełżycach zakładu Warszawskiej Fabryki Maszyn i Urządzeń Przemysłu Spożywczego „Warmasz”.
1974 – przejęcie zakładów „Warmasz” przez Fabrykę Aparatury Mleczarskiej „Spomasz”.
1976 – budowa oczyszczalni ścieków i nowego ujęcia wody, rozbudowa sieci wodnokanalizacyjnej.
1999 – po reformie administracyjnej gmina Bełżyce znalazła się w granicach reaktywowanego powiatu lubelskiego.

 

Źródło: Teatr NN

Odsłony: 195